Eklem protez cerrahisi, vücudun eklem bölgelerinde meydana gelen rahatsızlıkları tedavi etmek amacıyla uygulanan bir ortopedik cerrahi dalıdır. Eklemler, yürüme, koşma ve diğer hayati hareketlerde önemli rol oynar. Çevresel ve genetik faktörler nedeniyle ortaya çıkan eklem sorunları, çeşitli protez cerrahisi teknikleri ile tedavi edilir. Ameliyat sırasında kullanılan ekipmanlar da iyileşme sürecinde büyük önem taşır.
 

Eklem Protez Cerrahisi Nedir?

Gelişmiş teknolojiler sayesinde eklem rahatsızlıkları yaşayan hastalar, ortopedik tedaviyle sağlıklarına kavuşabilmektedir. Tanı ve teşhis süreçlerinin ardından diz protezi gibi ameliyatlara karar verilir. Bu süreçte alanında uzman bir hekimin rehberliği çok önemlidir.
 

Eklem Protez Cerrahisi Türleri

Eklem protez cerrahisi, çeşitli protez modelleri içerir ve beş ana grupta toplanır:

• Tek akslı ayaklar
• Dorsifleksiyon ve plantar fleksiyonu sağlayan ayak bileği menteşeleri
• SACH (Solid Ankle Cushion Heel) ayak bileği protezleri
   

Diz Protezi

Diz protezleri, aşırı yüklenmeler nedeniyle ortaya çıkan sorunları çözmek için kullanılır. Eklemli dinamik yanıtlı ayaklar, ayağın inversiyon/eversiyon ve rotasyonuna izin verir ve düzensiz zeminlerde kullanıma uygundur. Bu ayaklar yükü absorbe edebilir ve residüel ekstremitedeki makaslayıcı güçleri azaltabilir. Dinamik yanıt ayaklarının çoğu fleksible bir omurgaya (keel) sahiptir ve genel kullanımda yeni bir standarttır. Doğru protez ayak seçimi, hastanın boyu, kilosu, aktivite düzeyi, kozmetik ve maliyet gibi faktörlere bağlıdır. Koşma ve yüksek beklentili aktiviteler için özel protez ayaklar gerekebilir.
 

Protez Bacaklar

Protez bacaklar, yapısal bağlantılar olarak iki ana tipte bulunur:

• Endoskeletal (yumuşak dış kabuklu)
• Ekzoskeletal (sert dış kabuklu)

Endoskeletal protezler yük taşıyan tüplü yapılar içerirken, ekzoskeletal protezler sert dış kabuklar kullanır. Rotator birimler, dönme hareketlerini desteklemek için eklenebilir.
 

Eklem Protez Cerrahisi Uygulamaları

Eklem protez cerrahisi çeşitli alanlarda uygulanabilir:

• Protez Dizler: Transfemoral ve diz dezartikülasyonunda kullanılır ve hastanın ihtiyaçlarına göre seçilir. Diz protezleri, kontrollü diz hareketini sağlar. Polisentrik dizler, değişken rotasyon merkezi sayesinde her iki seçeneği sunar.
• Süspansiyon Sistemleri: Modern alt ekstremite protezlerinde süspansiyon, soket tasarımı ve süspansiyon kılıfları ile sağlanır. Soketler, ampute güdük üzerine düzgün basınç dağılımı ve fonksiyonel kontrol sağlar. Emme soketleri, hava geçirmez yalıtım sağlar ve ödem oluşumunu önler.

Şiddetli eklem ağrısı, yürüme güçlüğü ve hareket kısıtlılığı gibi belirtiler sürekli olarak devam ediyorsa, cerrahi müdahale gerekebilir. Radyolojik görüntüleme ve kişinin sağlık durumu doğrultusunda uygun tedavi yöntemleri belirlenir.